Το κάταγμα ποδοκνημικής, γνωστό και ως κάταγμα αστραγάλου, είναι ένας τραυματισμός κατά τον οποίο σπάει ένα ή περισσότερα από τα οστά που σχηματίζουν την άρθρωση του αστραγάλου.

Η ποδοκνημική άρθρωση αποτελείται από την κνήμη, την περόνη και τον αστράγαλο. Τα κάτω άκρα της κνήμης και της περόνης σχηματίζουν τα σφυρά, δηλαδή τις οστικές προεξοχές που ψηλαφώνται στην εσωτερική και εξωτερική πλευρά του αστραγάλου.

Τα κατάγματα ποδοκνημικής είναι από τα συχνότερα κατάγματα στους ενήλικες και μπορεί να κυμαίνονται από απλά, σταθερά κατάγματα έως σοβαρούς τραυματισμούς με αστάθεια της άρθρωσης.

Τύποι καταγμάτων

Τα κατάγματα ποδοκνημικής ταξινομούνται ανάλογα με το σημείο και τη βαρύτητα του τραυματισμού.

Οι πιο συχνοί τύποι είναι:

• Κάταγμα έξω σφυρού: αφορά το κάτω άκρο της περόνης και είναι ο πιο συχνός τύπος
• Κάταγμα έσω σφυρού: αφορά το κάτω άκρο της κνήμης στην εσωτερική πλευρά του αστραγάλου
• Κάταγμα οπίσθιου σφυρού: αφορά το πίσω τμήμα της κνήμης
• Διμαλλεολικό κάταγμα: κάταγμα σε έσω και έξω σφυρό
• Τριμαλλεολικό κάταγμα: κάταγμα σε έσω, έξω και οπίσθιο σφυρό
• Κάταγμα pilon: σοβαρό κάταγμα της κάτω κνήμης που επηρεάζει την αρθρική επιφάνεια
• Συνδεσμωτική κάκωση: τραυματισμός των συνδέσμων που συγκρατούν κνήμη και περόνη

Επίσης, ένα κάταγμα μπορεί να είναι μη παρεκτοπισμένο, όταν τα οστά παραμένουν στη θέση τους, ή παρεκτοπισμένο, όταν τα οστικά τμήματα έχουν μετακινηθεί.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα ενός κατάγματος ποδοκνημικής περιλαμβάνουν:

• Ξαφνικό, έντονο πόνο στον αστράγαλο
• Πρήξιμο
• Μώλωπες
• Ευαισθησία στην πίεση
• Δυσκολία ή αδυναμία φόρτισης του ποδιού
• Παραμόρφωση της άρθρωσης σε σοβαρά κατάγματα
• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα σε ορισμένες περιπτώσεις

Δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσει κανείς ένα κάταγμα από ένα σοβαρό διάστρεμμα μόνο από τα συμπτώματα. Γι’ αυτό απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.

Αιτίες

Το κάταγμα ποδοκνημικής προκαλείται συνήθως από τραυματισμό που ασκεί μεγάλη δύναμη στην άρθρωση.

Συχνές αιτίες είναι:

• Στροφικός τραυματισμός του αστραγάλου
• Πτώση ή παραπάτημα
• Αθλητικοί τραυματισμοί
• Τροχαία ατυχήματα
• Πτώση από ύψος
• Άμεσο χτύπημα στην περιοχή

Τα αθλήματα με απότομες αλλαγές κατεύθυνσης ή επαφή αυξάνουν τον κίνδυνο τέτοιων τραυματισμών.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εξέταση και στις απεικονιστικές εξετάσεις.

Ο γιατρός αξιολογεί:

• Τον πόνο και το πρήξιμο
• Τη θέση της ευαισθησίας
• Την ευθυγράμμιση του αστραγάλου
• Την ικανότητα φόρτισης
• Τυχόν νευρολογικά ή αγγειακά σημεία

Οι εξετάσεις που μπορεί να χρειαστούν είναι:

• Ακτινογραφία, η βασική εξέταση για επιβεβαίωση του κατάγματος
• Αξονική τομογραφία, σε σύνθετα ή ενδαρθρικά κατάγματα
• Μαγνητική τομογραφία, όταν υπάρχει υποψία συνοδών βλαβών σε συνδέσμους ή μαλακά μόρια

Διαχείριση και Θεραπεία

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο του κατάγματος, τη σταθερότητα της άρθρωσης και το αν τα οστά έχουν μετακινηθεί.

Συντηρητική θεραπεία

Εφαρμόζεται συνήθως σε σταθερά ή μη παρεκτοπισμένα κατάγματα.

Μπορεί να περιλαμβάνει:

• Ακινητοποίηση με γύψο, νάρθηκα ή ειδική μπότα
• Αποφυγή φόρτισης για συγκεκριμένο διάστημα
• Χρήση πατερίτσας
• Παγοθεραπεία και ανύψωση του ποδιού
• Αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη, όταν χρειάζεται
• Παρακολούθηση με επαναληπτικές ακτινογραφίες

Ανάταξη

Σε ορισμένα παρεκτοπισμένα κατάγματα, μπορεί να χρειαστεί ανάταξη, δηλαδή επαναφορά των οστών στη σωστή θέση.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Χειρουργική επέμβαση απαιτείται συνήθως όταν:

• Το κάταγμα είναι παρεκτοπισμένο
• Η άρθρωση είναι ασταθής
• Υπάρχουν πολλαπλά κατάγματα
• Συνυπάρχει συνδεσμωτική κάκωση
• Υπάρχει εξάρθρημα ή σοβαρή παραμόρφωση

Η χειρουργική αποκατάσταση γίνεται συνήθως με πλάκες, βίδες ή άλλα υλικά οστεοσύνθεσης, ώστε τα οστά να σταθεροποιηθούν στη σωστή θέση.

Αποκατάσταση και πρόγνωση

Ο χρόνος επούλωσης εξαρτάται από τη βαρύτητα του τραυματισμού και τη θεραπεία που εφαρμόστηκε.

Σε γενικές γραμμές:

• Η πρώιμη επούλωση χρειάζεται περίπου 6 εβδομάδες
• Η πλήρης επούλωση μπορεί να απαιτήσει 10–12 εβδομάδες ή περισσότερο
• Σε σοβαρά κατάγματα ή μετά από χειρουργείο, η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες

Η φυσικοθεραπεία είναι σημαντική για την αποκατάσταση:

• Του εύρους κίνησης
• Της δύναμης
• Της ισορροπίας
• Της βάδισης

Η επιστροφή σε εργασία, άθληση ή έντονη δραστηριότητα γίνεται σταδιακά και πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Πότε να απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό

Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση εάν υπάρχει:

• Έντονος πόνος μετά από τραυματισμό
• Αδυναμία φόρτισης του ποδιού
• Μεγάλο πρήξιμο ή παραμόρφωση
• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα
• Ανοιχτό τραύμα
• Αλλαγή στο χρώμα ή τη θερμοκρασία του ποδιού

Σημαντικό

Το κάταγμα ποδοκνημικής μπορεί να μοιάζει αρχικά με διάστρεμμα, αλλά η αντιμετώπισή του είναι διαφορετική. Η σωστή διάγνωση και η έγκαιρη θεραπεία είναι καθοριστικές για την καλή επούλωση και την αποφυγή χρόνιας αστάθειας, πόνου ή δυσκαμψίας.

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21644-broken-ankle

https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/ankle-fractures-broken-ankle/

https://radiopaedia.org/articles/ankle-fractures-1