Η εξάρθρωση ώμου είναι ένας τραυματισμός κατά τον οποίο η κεφαλή του βραχιονίου (το «μπαλάκι» του ώμου) βγαίνει από την υποδοχή της ωμοπλάτης. Ο ώμος είναι η πιο κινητή άρθρωση του σώματος και γι’ αυτό είναι και η πιο επιρρεπής σε εξαρθρήματα.

Η κατάσταση αυτή προκαλεί έντονο πόνο και αδυναμία κίνησης του χεριού και απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνοδεύεται από βλάβη σε συνδέσμους, τένοντες ή νεύρα.

Τύποι εξάρθρωσης ώμου

Οι εξαρθρώσεις του ώμου διακρίνονται ανάλογα με την κατεύθυνση μετατόπισης της άρθρωσης:

• Πρόσθια εξάρθρωση (η πιο συχνή): η κεφαλή του βραχιονίου μετακινείται προς τα εμπρός
• Οπίσθια εξάρθρωση: μετατόπιση προς τα πίσω (πιο σπάνια)
• Κάτω εξάρθρωση: πολύ σπάνια μορφή, με μετατόπιση προς τα κάτω

Επίσης μπορεί να είναι:

• Οξεία, όταν συμβαίνει για πρώτη φορά
• Υποτροπιάζουσα, όταν ο ώμος εξαρθρώνεται επανειλημμένα
• Συνοδευόμενη από βλάβες, όπως ρήξη συνδέσμων ή κατάγματα

Συμπτώματα

Η εξάρθρωση ώμου προκαλεί χαρακτηριστικά συμπτώματα που εμφανίζονται άμεσα μετά τον τραυματισμό:

• Έντονος, οξύς πόνος στον ώμο
• Αδυναμία κίνησης του χεριού
• Παραμόρφωση της άρθρωσης (ο ώμος φαίνεται «εκτός θέσης»)
• Οίδημα ή μώλωπες
• Μυϊκοί σπασμοί
• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα (σε περίπτωση νευρικής πίεσης)

Ο ασθενής συχνά κρατά το χέρι του ακίνητο, κοντά στο σώμα, προσπαθώντας να μειώσει τον πόνο.

Αίτια

Η εξάρθρωση ώμου προκαλείται συνήθως από τραυματισμό που ασκεί μεγάλη δύναμη στην άρθρωση.

Συχνές αιτίες είναι:

• Πτώση πάνω σε τεντωμένο χέρι
• Άμεσο χτύπημα στον ώμο
• Αθλητικοί τραυματισμοί (π.χ. ποδόσφαιρο, μπάσκετ, σκι)
• Τροχαία ατυχήματα
• Απότομες ή βίαιες κινήσεις

Σε ορισμένα άτομα, ιδιαίτερα μετά από ένα πρώτο εξάρθρημα, η άρθρωση μπορεί να παραμείνει πιο «χαλαρή», αυξάνοντας την πιθανότητα επαναλαμβανόμενων εξαρθρήσεων.

Παράγοντες κινδύνου

Ο κίνδυνος αυξάνεται σε:

• Νεαρά άτομα και αθλητές
• Άτομα που συμμετέχουν σε αθλήματα επαφής
• Άτομα με προηγούμενο εξάρθρημα ώμου
• Άτομα με χαλαρότητα συνδέσμων
• Άτομα με έντονη δραστηριότητα πάνω από το ύψος του ώμου

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται άμεσα με κλινική εξέταση.

Ο γιατρός αξιολογεί:

• τη θέση της άρθρωσης
• τον βαθμό πόνου
• τη δυνατότητα κίνησης
• την παρουσία νευρολογικών συμπτωμάτων

Για επιβεβαίωση και αποκλεισμό άλλων βλαβών χρησιμοποιούνται:

• Ακτινογραφία, για επιβεβαίωση της εξάρθρωσης και έλεγχο για κατάγματα
• Μαγνητική τομογραφία (MRI), για έλεγχο συνδέσμων, τένοντων και χόνδρου
• Αξονική τομογραφία (CT), σε πιο σύνθετες περιπτώσεις

Διαχείριση και Θεραπεία

Άμεση αντιμετώπιση

Η εξάρθρωση ώμου αποτελεί επείγον περιστατικό. Η άρθρωση πρέπει να επανέλθει στη θέση της (ανάταξη) από εξειδικευμένο ιατρό.

Η διαδικασία:

• γίνεται με ειδικούς χειρισμούς
• συχνά υπό αναλγησία ή ήπια καταστολή
• δεν πρέπει να επιχειρείται από τον ίδιο τον ασθενή

Συντηρητική θεραπεία

Μετά την ανάταξη, η θεραπεία περιλαμβάνει:

• Ακινητοποίηση με νάρθηκα ή sling για λίγες εβδομάδες
• Παγοθεραπεία για μείωση πόνου και οιδήματος
• Αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη φάρμακα
• Σταδιακή φυσικοθεραπεία

Η φυσικοθεραπεία είναι πολύ σημαντική για:

• αποκατάσταση της κινητικότητας
• ενδυνάμωση των μυών του ώμου
• πρόληψη υποτροπών

Χειρουργική αντιμετώπιση

Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να χρειαστεί όταν:

• υπάρχουν επαναλαμβανόμενα εξαρθρήματα
• υπάρχει σημαντική βλάβη σε συνδέσμους ή χόνδρο
• συνυπάρχουν κατάγματα
• η άρθρωση παραμένει ασταθής

Στόχος της επέμβασης είναι η αποκατάσταση της σταθερότητας του ώμου.

Οι περισσότερες επεμβάσεις γίνονται αρθροσκοπικά, με μικρές τομές και ταχύτερη αποκατάσταση.

Πρόγνωση

Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν πλήρως μετά από σωστή θεραπεία.

Ωστόσο:

• οι νεότεροι ασθενείς έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής
• η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες ή μήνες
• η συνέπεια στη φυσικοθεραπεία είναι καθοριστική

Η πρόληψη επόμενου εξαρθρήματος βασίζεται στην ενδυνάμωση των μυών που σταθεροποιούν τον ώμο.

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια εάν:

• ο ώμος φαίνεται εκτός θέσης
• υπάρχει έντονος πόνος μετά από τραυματισμό
• δεν μπορείτε να κινήσετε το χέρι
• υπάρχει μούδιασμα ή αδυναμία

Η έγκαιρη αντιμετώπιση μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών και μόνιμης αστάθειας.

Σημαντικό

Η εξάρθρωση ώμου δεν είναι απλώς ένας προσωρινός τραυματισμός. Αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά, μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια αστάθεια, επαναλαμβανόμενα εξαρθρήματα και αυξημένο κίνδυνο για μελλοντικές κακώσεις, όπως ρήξη στροφικού πετάλου ή αρθρίτιδα ώμου.

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/shoulder-dislocation

https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/dislocated-shoulder/

https://www.nhs.uk/conditions/dislocated-shoulder/

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dislocated-shoulder/symptoms-causes/syc-20371715